موسيقي زورخانهاي يكي از انواع موسيقيهاي سنتي است كه دچار افول شده است و به همين دليل مطالعه ويژگيهاي و مقايسه تطبيقي آن با انواع ديگر موسيقيها انجام ميشود.
تحقيق و پژوهش در موسيقي زورخانهاي به عنوان يكي از شاخههاي موسيقي سنتي انجام ميشود .»
عبدالمجيد شريفزاده، سرپرست پژوهشكده هنرهاي سنتي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري تحقيق و پژوهش در موسيقيهاي محلي و سنتي به ويژه موسيقي زورخانهاي را از جمله برنامههاي مهم اين پژوهشكده در موسيقي مقامي و محلي دانست و به جزئيات بررسي موسيقي زورخانهاي اشاره كرد وبه ميراث خبر گفت :«ما علاوه بر مطالعه ويژگيهاي موسيقي زورخانهاي به مقايسه اين نوع موسيقي با موسيقي هاي ديگر به شكل تطبيقي ميپردازيم. در تلاش هستيم در صورت فراهم شدن امكانات جشنواره موسيقي زورخانهاي نيز برگزار شود.»
او همچنين به توضيح دليل توجه به موسيقي زورخانهاي پرداخت:«موسيقي كه در زورخانهها اجرا ميشد نوع خاصي از موسيقيهاي محلي ما است. موسيقيهاي زورخانهاي در طي زمان دچار تغيير و تحول شده و بسياري از استادان و پيشكسوتان آن كمتر مورد عنايت قرار گرفتهاند. هرچند ورود موسيقيهاي جديد هم در افول موسيقي سنتي بيتاثير نبوده است. به همين دليل ما در تلاش هستيم اصالتها و خصوصيات موسيقي زورخانهاي را شناسايي و سپس به مردم معرفي كنيم.»
ورزش زورخانهاي آداب و سنتي خاص دارد . آداب و سنتي كه با تأسي از پهلوانان و دلاوران افسانهاي ، خُلق و خوي مردانگي و مروت و جوانمردي را در ورزشكاران بر ميانگيزد يا نيرو ميبخشد . اين خصائل نيكو در قالب اشعار و داستانهايي به صورت آهنگين و به همراهي «ضرب زورخانه» كه مهمترين ساز اين نوع موسيقي است، براي تهييج ورزشكاران در هنگام ورزش از سوي «مرشد» خوانده ميشود. ورزشكاران هماهنگ با موسيقي مرشد جست و خير ميكنند.مرشد زورخانه، حامل مهمترين نقش در ورزش باستاني است.يك مرشد خوب، بايد نوازندهاي چيره دست، خوانندهاي خوب و كاملاً آشنا و مسلط به آداب و رسوم زورخانه باشد. يك نوازنده و يا مرشد مسلط و توانا بايد خصوصياتي مانند هماهنگي شعر و ريتم و هنر تلفيق شعر و موسيقي، تسلط به ريتم و قواعد آن، دگرگوني آني در اوزان حركتي ورزشهاي متنوع و قدرت رهبري، استفاده از همه ميدان و قابليتهاي ضرب زورخانه را دارا باشد. در گود زورخانه تنها ريتم است كه عواطف گوناگون و انساني ورزشكاران را بازگو ميكند . پاي زدن و انواع حركات زورخانه نظير شناي پيچ، گورگه گرفتن، سنگ و چرخ و ميل بازي و كباده كشيدن همه حكايت از سابقة ديرين اين ورزش با موسيقي و ضربهاي متنوع آن دارد.
براي هر يك از اجزاء ورزش زورخانهاي ، قطعات موسيقي (سازي و آوازي) وجود دارد كه مرشد آن را اجراء ميكند . موزيكاليتة اين قطعات را (تندي و كندي ريتم و ملودي ، تأكيدها ، به تدريج تند و يا كند شدنها ، و غيره) مرشد بر اساس حس و حال موجود در فضاي زورخانه و در بين ورزشكاران ، تغيير ميدهد.
ملوديهاي موسيقي زورخانه در گذشته با سازهاي مختلفي مانند ضرب ، ني و سه تار انجام ميشده ، ولي امروزه موسيقي زورخانه تنها شامل آواز به همراهي ضرب زورخانه است و غالباً هر دو را مرشد اجراء ميكند.ضرب يا طبل زورخانه ، از نظر شكل شبيه به تنبك بزرگ موسيقي سنتي با صدايي بمتر و قويتر است . بدنة ضرب يا طبل زورخانه از گل پخته و پوست آن هم مانند ساير ضربها از پوست آهو و مانند آن تهيه ميشود.
لينك خبر:
منبع : ميراث خبر
